Fraksiyonel Lazer Nedir, Nasıl Uygulanır?

Ciltteki izler, gözenek görünümü ve doku düzensizliği kremle kolay değişmez. Çünkü sorun çoğu zaman yüzeyde değil, cildin alt katmanındaki kolajen düzenindedir. Fraksiyonel lazer tam da bu katmanı hedefleyen yöntemlerden biridir.

Adı teknik geliyor olabilir; ama arkasındaki fikir oldukça sade. Dermatoloji literatüründe üzerinde çok sayıda çalışma bulunan bir yöntemden bahsediyoruz.

Bu yazıda fraksiyonel lazerin çalışma mantığını, ablatif ve non-ablatif ayrımını, hangi durumlarda değerlendirildiğini, kaç seans gerektiğini ve işlemden sonra sizi neyin beklediğini bilgilendirme amacıyla anlatıyoruz.

Eski nesil lazerlerde cildin tamamı işlem görürdü. Etki güçlü olabiliyordu ama iyileşme uzun sürüyor ve risk artıyordu. Fraksiyonel yaklaşım bu mantığı değiştirdi.

Fraksiyonel lazer, cilde mikroskobik kolonlar halinde enerji verir. Bunu bir tarlayı baştan sona sürmek yerine aralıklı şeritler halinde sürmeye benzetebiliriz. İşlem gören mikro alanların arasında dokunulmamış sağlam cilt kalır.

Bu sağlam alanlar iyileşmenin motorudur. Çevredeki bozulmamış hücreler işlem gören kolonların onarımını hızlandırır. Böylece hem toparlanma süresi kısalır hem de yan etki olasılığı azalır.

Lazerin oluşturduğu kontrollü mikro hasar, aynı zamanda cildin kendi onarım sistemini devreye sokar. Vücut bu bölgeleri tamir ederken yeni kolajen ve elastin üretir. Buna kolajen yeniden yapılanması denir.

Bu süreç hemen bitmez. İlk değişimler haftalar içinde fark edilirken kolajen yapılanması aylarca sürer; son seanstan 3-6 ay sonrasına kadar cildin görünümünde değişim devam edebilir.

Yanıtın derecesi kişiden kişiye değişir. Yaş, cilt tipi, sorunun derinliği, sigara kullanımı ve güneş alışkanlıkları sonucu etkiler. Araştırmalar bu yöntemin cilt dokusunda düzelmeyle ilişkili olduğunu gösteriyor; ancak kimse belirli bir sonucu önceden vadedemez.

Fraksiyonel lazerler iki ana gruba ayrılır. Aradaki fark hem etkinin gücünü hem de iyileşme süresini belirler.

• Ablatif fraksiyonel lazer: Mikro kolonlarda cilt dokusunu buharlaştırır. Etkisi daha güçlüdür; derin akne izlerinde ve belirgin doku düzensizliğinde değerlendirilir. Buna karşılık iyileşme uzundur, günlerce süren kızarıklık, sızıntı ve soyulma beklenir.
• Non-ablatif fraksiyonel lazer: Cilt yüzeyini bozmadan alt katmana ısı enerjisi taşır. İyileşme belirgin biçimde kısadır, çoğu kişi birkaç gün içinde günlük hayatına döner. Etkisi daha yumuşaktır, bu yüzden genellikle daha fazla seans gerekir.

Hangi grubun uygun olduğu yalnızca isteğe göre belirlenmez. Cilt renginiz, sorunun derinliği, işe dönüş süreniz ve leke eğiliminiz birlikte değerlendirilir. Koyu ciltlerde işlem sonrası koyulaşma olasılığı daha yüksektir; bu durumda daha temkinli ayarlar ve ön hazırlık gerekir.

Fraksiyonel lazer her cilt sorununun karşılığı değildir. Ancak belirli başlıklarda literatürde yer bulan bir seçenektir.

• Akne izi: Özellikle çukur tipteki izlerde doku görünümünü yumuşatmak amacıyla değerlendirilir.
• Gözenek görünümü: Genişlemiş gözeneklerin görünümünü azaltmaya yönelik kullanılabilir.
• Cilt dokusu düzensizliği: Pürüzlü ve eşit olmayan yüzey görünümünde denenebilir.
• İnce çizgiler: Göz ve ağız çevresindeki yüzeysel çizgilerde etkisi araştırılmıştır.
• Leke eğilimi: Güneşe bağlı bazı yüzeysel renk düzensizliklerinde gündeme gelebilir. Melazma gibi tablolarda ise dikkatli olmak gerekir; yanlış ayar durumu kötüleştirebilir.
• İz dokusu: Ameliyat veya yaralanma izlerinin görünümünü yumuşatmak amacıyla değerlendirilebilir.

Aynı yüzde birden fazla sorun varsa tek yöntem yeterli olmayabilir. Bazı durumlarda lazer öncesinde cilt bakım rutininin düzenlenmesi, lekelerde ön hazırlık yapılması ya da farklı yöntemlerle birlikte planlama gerekir. Bunu ancak muayenede ayırt edebiliriz.

Seans sayısı için baştan net bir rakam vermek de doğru olmaz. Sayı; sorunun türüne, derinliğine ve kullanılan cihaza göre değişir. Genel eğilim, non-ablatif uygulamalarda birkaç seanslık bir planken ablatif uygulamalarda seans sayısı daha azdır.

Seanslar arasında cildin toparlanması gerekir. Bu aralık çoğunlukla 4-6 haftadır. Aralığı kısaltmak sonucu hızlandırmaz; tersine tahrişi ve yan etki olasılığını artırabilir.

Planı baştan sonuna kilitlemek yerine ilk seanstan sonra cildin verdiği yanıta bakmak daha mantıklıdır. Bazı kişilerde beklenenden iyi bir yanıt alınır ve seans sayısı azalır; bazılarında ayarların değiştirilmesi gerekir. Değişim kademelidir, tek seansta her şeyin dönmesini beklememek gerekir.

İşlem sonrası dönem, sonucun en az uygulama kadar belirleyicisidir. Bu dönemde cilt hassastır ve dış etkenlere açıktır; ne yaptığınız doğrudan sonuca yansır.

• İlk saatler: Güneş yanığına benzer bir yanma ve sıcaklık hissi olur. Soğuk uygulama rahatlatır.
• İlk 2-3 gün: Kızarıklık ve şişlik en belirgin dönemdedir. Ablatif uygulamalarda bu süre uzayabilir.
• 3-7 gün: İnce kepeklenme ve soyulma başlar. Soyulan deriyi kaldırmayın, kendiliğinden dökülmesini bekleyin.
• Nemlendirme: Hekiminizin önerdiği onarıcı ürünleri düzenli kullanın. Cildi kuru bırakmak iyileşmeyi geciktirir.
• Ara verilecekler: Sauna, hamam, havuz, yoğun egzersiz, peeling içeren ürünler, retinoid ve asitler bir süre bırakılır. Bu süreyi hekiminiz belirler.
• Güneş koruması: Bu madde pazarlık kabul etmez. İyileşme boyunca ve sonrasında geniş spektrumlu, en az SPF 30 bir ürün kullanılmalı ve 2 saatte bir yenilenmelidir.

Makyaja ne zaman dönebileceğiniz uygulanan lazerin türüne göre değişir. Non-ablatif uygulamalarda bu süre kısadır; ablatif uygulamalarda soyulma tamamlanana kadar beklemek gerekir. Net süreyi hekiminiz söyler.

Lazerden sonra cilt UV ışınlarına karşı normalden daha savunmasızdır. Bu dönemde yoğun güneş, işlem sonrası hiperpigmentasyon dediğimiz koyu leke olasılığını belirgin biçimde artırır.

Sonbahar ve kış aylarında hem güneşin açısı hem de dışarıda geçirilen süre bu riski azaltır. Ayrıca soyulma döneminde gölgede kalmak ve kapalı giyinmek daha kolaydır.

Bu, yaz aylarında kesinlikle yapılamaz demek değildir. Ancak yaza denk gelen bir plan varsa güneş korumasına uyum konusunda gerçekçi olmak gerekir. Yakın zamanda tatil planınız varsa işlemi ertelemek genellikle daha rahat bir süreç sağlar.

Sık görülen etkiler geçicidir: kızarıklık, şişlik, yanma hissi, kuruluk ve soyulma. Daha seyrek olarak uzamış kızarıklık, akne benzeri döküntü veya küçük beyaz kabarcıklar görülebilir.

Nadir ama önemli riskler enfeksiyon, uçuğun yeniden alevlenmesi, işlem sonrası koyulaşma ya da açılma ve iz oluşumudur. Bu risklerin büyük kısmı doğru hasta seçimi, doğru ayar ve işlem sonrası bakıma uyumla azaltılabilir.

Fraksiyonel lazer tıbbi bir işlemdir ve her cilde uygulanmaz. Cilt tipiniz, sorununuz ve yaşam düzeniniz değerlendirilmeden hangi lazerin, hangi ayarla uygun olduğu söylenemez. Fraksiyonel lazer düşünüyorsanız beklentilerinizi ve sağlık geçmişinizi konuşmak için hekiminize danışın.

Aşağıdaki başlıklar muayenede mutlaka sorgulanır. Listenin amacı korkutmak değil, kararın muayeneyle verilmesi gerektiğini göstermek:

• Uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon, aktif uçuk (herpes) veya iltihaplı akne varsa işlem ertelenir.
• Gebelik ve emzirme döneminde önerilmez.
• Ağızdan izotretinoin kullanımı varsa belirli bir bekleme süresi gerekir; bu süreyi hekiminiz belirler.
• Kolay iz bırakan cilt yapısı, yani keloid eğilimi varsa risk artar.
• Işığa duyarlılık yaratan bazı ilaçlar ve hastalıklar işleme engel olabilir. Kullandığınız tüm ilaçları bildirin.
• Kontrolsüz diyabet, bağışıklık sistemini baskılayan tedaviler ve yara iyileşmesini bozan durumlar dikkat gerektirir.
• Yakın zamanda yoğun güneş maruziyeti veya bronzlaşma varsa işlem bir süre ertelenir.